آغداشلو: استعدادهای جوان در غوغای فرمالیسم گم می شوند

به گزارش مجله پیوند، آیدین آغداشلو در نشست خوانشی بر تحولات نقاشی ایران این پرسش اساسی را بیان کرد که آیا آثار هنر معاصر ایران همانند آثار خودِ من که با قیمت های خوب به دیوار می زنیم، واقعا خوب هستند یا چون برای ما هستند، خوبند؟ و در ادامه این نشست مطالبی را در راستای این پرسش و مشکل ارزش گذاری دوگانه بیان نمود.

آغداشلو: استعدادهای جوان در غوغای فرمالیسم گم می شوند

به گزارش مجله پیوند به نقل از ایسنا، در حاشیه برگزاری نمایشگاه کلکسیونر 4، عصر روز پنجشنبه (14 آذرماه) نشستی با حضور آیدین آغداشلو، با موضوع هنر کلاسیک ایران و در قالب گفت وگویی میان این هنرمند پیشکسوت و کیانوش معتقدی، پژوهشگر و نویسنده هنر برگزار شد.

  • مجله زندگینامه هنرمندان نقاش
  • مجله زندگینامه درگذشتگان نقاش

آغداشلو در ابتدای سخنان خود یادآور شد: همیشه انسان مهربانی بوده ام، اما در این سال ها و مخصوصا این روزها این جنبه در من بسیار کم شده است. در نتیجه امروز فرصت مناسبی برای جمع بندی موضوع مهمی مثل خوانشی بر نقاشی یکصد سال گذشته ایران نیست. اگر صحبت هایی می کنم که چندان خوشایند نیست، خرده نگیرید؛ چون از آن مهربانی که قبلا باطل السحر بود، دیگر چیزی باقی نمانده است.

او در ادامه درباره آن دسته از هنرمندان یکصد سال اخیر که با وجود آثار خوبی که از خود به جای گذاشته اند، اما چندان شناخته شده نیستند، اظهار کرد: مطالب زیادی در این زمینه نوشته ام و این موضوع را دنبال کرده ام که این نقاط مفقودشده را چطور باید پیدا کنیم و این تکه ها را چطور به هم متصل کنیم تا یک شکل کلی و تصویر جامعی به دست بیاید. تا جایی که می توانستم روی این موضوع کار کردم، اما من یا کسانی مثل من، همیشه به ناچار با مشکل ارزش گذاری دوگانه روبرویم؛ اینکه ما به چه چیزی درست و به چه چیزی نادرست می گوییم؛ به عنوان مثال چه زمانی که مرمت می کردم و چه زمانی که می نوشتم با تحسین و ستایش تکه های مفقوده را متصل و تماشا می کردم و لذت می بردم؛ اما حالا دیگر اینگونه نیست. در حال حاضر به این فکر می کنم که چه چیزی را می خواهم پیدا کنم و چه چیزی را می خواهم پاک کنم و آیا می ارزد؟

این هنرمند پیشکسوت ادامه داد: سوال این است که آثار هنر معاصر ایران همانند آثار خودِ من که با قیمت های خوب به دیوار می زنیم، واقعا خوب هستند یا چون برای ما هستند، خوبند؟ در واقع آیا همانند مادری که پسر شرورش را دوست دارد، آنها را دوست داریم؟ بنابراین در حال حاضر باید ببینیم که می توانیم این ارزش گذاری دوگانه را تبدیل به یک ارزش گذاری واحد کنیم.

او یادآور شد: به شخصه اولین باری که با این ارزش گذاری دوگانه روبرو شدم، زمانی بود که خاطرات سرگواوزلی، سفیر انگلیس در دربار فتحلی شاه را می خواندم. او که یک انگلیسی اشراف زاده و هنردوست بود در این کتاب می نویسد که وقتی به دربار رفتم و نقاشی های هنرمندان بزرگ آن دوره را روی دیوار دیدم فکر کردم اینها زشت ترین آثاری هستند که من در عمرم دیده ام! این در حالی است که من مدت زیادی از عمرم را غرق عیش و نوش با همان نقاشی هایی بودم که به نظر او مضحک بودند! کدام نگاه درست بود؟ برای رسیدن به پاسخ این پرسش نیاز به جست وجو است و جست وجو این است که به یک ارزش گذاری قابل قبول برسیم.

آغداشلو گفت: به طور کلی همه ما یک نسبیتی با خوبی و بدی و زشتی و زیبایی داریم که بهتر است گاهی این نسبت ها را بازنگری کنیم؛ به عنوان مثال اغلب در تفکر عموم اینچنین است که کمال الملک نقاش بسیار بزرگی بوده است . او در ارزش گذاری های ما یک موجود اساطیری است، اما شاید در ارزش گذاری عده ای دیگر صرفا یک نقاش ساده باشد. ما فکر می کنیم او نقاش بزرگی است چون با بزرگی او ما بزرگ شده ایم؛ یعنی هم رشد کرده و هم انسان بزرگ تری شده ام.

او سپس با مروری کوتاه بر تاریخ هنر ایران، اظهار کرد: به نظرم از قرن 9 تا 13 نقاشی ایرانی بسیار مهم است، نمونه ندارد و تمام جهان اطراف خود را آبیاری کرده و توانسته معنای خودش را منتشر کند. در این دوره 300 ساله نقاشی ایرانی قابل دفاع و پاسخ سوال ها نیز موجود است. پس از این دوره بارقه های درخشانی وجود دارد و بحث اصل به میان می آید. همان بحثی که می گوید چون نقاشی ما است، خوب است! نگارگری ایرانی با معیارهای جهانی قابل ارزیابی و فوق العاده زیبا است، اما آیا نقاشی های کمال الملک نیز اینچنین است؟ آیا نقاشی های من نیز همین طور است؟

او افزود: درست است که کمال الملک یکی از سه نقاش اسطوره ای ایران است؛ اما برای اینکه چطور آدمی است، همانند بسیاری دیگر هزار قصه وجود دارد. به همین خاطر است که فکر می کنم باید دوباره تاریخ را نوشت و بیان نمود که هرکدام از نقاش ها بر حسب جایگاهشان در سیر تداوم و تکامل نقاشی ایرانی در طول تاریخ هزار ساله اش، کجا ایستاده و در قیاس با آنچه در جهان گذاشته، به چه چیزی رسیده اند؟ البته شاید باید در جای دورتری این رویکرد را جست وجو کرد؛ در جایی که تساهل حاکم شود و مردم یاد بگیرند؛ البته نمی دانم با این کتاب های درسی که چاپ می شود چه چیزهایی می توان یاد گرفت. نمی دانم وقتی نام ده ها شاعر بزرگ را حذف می کنند، قرار است چه چیزی با کمال عرضه شود؟ به هر حال جامعه فرهنگی ما باید آنقدر تساهل داشته باشد که بگذارد نظریه های ضد و نقیض رشد کند.

این هنرمند در ادامه گفت: به عنوان مثال نظرات موجود درباره کمال الملک عمدتا در دو وجه کاملا تعیین مطرح می شود؛ عده ای داد و قال می کنند که مرگ بر کمال الملک، چون او خائن بود. می گویند وقتی که پیکاسو و امپرسیونیست ها کار می کردند، او کاهو و سکنجبین می کشید. برخی می گویند او نقاشی بود که در خانه ای اجاره کرده بود، پول اجاره را نداد و به جای آن یک پالتو پوست را نقاشی کرد یا اینکه پول غذا نداشت و یک سکه طلا را روی بشقاب نقاشی کرد. حالا واقعا کمال الملک چطور انسانی بود؟ ما برای رسیدن به این جواب دنبال چیزی می گردیم که ریشه های متعددی دارد. به همین خاطر است که می گویم مردم باید بتوانند نظر مخالف را قورت بدهند و مجال بروز به نظرهای جدیدی بدهند که خیلی پیشتر به آن خط قرمز می گفتند. اگر این اتفاق نیفتد نظریات جدید خیلی سخت مطرح خواهند شد و نیاز به جسارت بسیار دارند. دقیقا به همین دلیل است که نیما در یکصد سال گذشته بسیار آدم مهی بوده است.

او یادآور شد: به طور کلی گاهی در جوامع استعدادهایی ظهور می کنند که وظیفه مراقبت از آنها با ماست. حیف است که جنگلی داشته باشیم با درختان تناوری به ارتفاع قامت انسان که به آنها فرصت رشد نداده ایم. برای من آنچه در همه این سال ها از همه بیشتر مهم بوده، امکان تولید است. هنرمند قابل و شایسته باید حتما امکان تولید داشته باشد. وطن هنرمند جایی است که امکان تولید داشته باشد.

آغداشلو همچنین درباره استعدادهای نسل جدید نیز بیان نمود: بسیاری از هنرمندان جوان که بااستعداد هم هستند، در غوغای فرمالیسم گم می شوند و نمی دانند که باید معنایشان را در کجا جست وجو کنند. من فکر می کنم شاید هنرمند نمونه و متشخص ناگریز است که این مسیرها را طی کند و در صورتی که با هتاکی و خط قرمز روبرو نشود، می تواند رشد کند و اگر رشد کرد جهان هم رشد می کند. من به استعدادهای فوق العاده ای که در طول نزدیک به 40 سال معلمی فراوان دیدم، دل بسته ام و فکر می کنم اگر رشدی که من آرزوی آن را داشتم حاصل نشده، به خاطر تنگناهایی است که در آن گیر افتاده اند.

آغداشلو در پایان این نشست صحبت های خود را اینگونه جمع بندی کرد که: ما همه فانی و بقا بس تراست. آنچه که در نهایت می ماند مردم و فرهنگ است؛ حتی این فرهنگ غنی، پیر و فرتوتی مثل ما. دلم گواه است که ما باقی خواهیم ماند.

منبع: همشهری آنلاین
انتشار: 2 بهمن 1398 بروزرسانی: 28 فروردین 1399 گردآورنده: lordlinks.ir شناسه مطلب: 96

به "آغداشلو: استعدادهای جوان در غوغای فرمالیسم گم می شوند" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "آغداشلو: استعدادهای جوان در غوغای فرمالیسم گم می شوند"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید